Call: (+84) 094 52 52 552 - 0985 001 789

ĐẶC SẢN MIỀN TRUNG - RƯỢU BÀU ĐÁ BÌNH ĐỊNH

Rate this item
(0 votes)

Rượu Bàu Đá Bình Định là một trong những đặc sản miền Trung nổi tiếng. Vị ngon của rượi Bàu đá khiến thực khách nao lòng.

Rượu Bàu Đá có hương thơm phảng phất của rượu gạo, khi uống có vị ngót ở cổ. Nếu uống một cách điều độ mỗi ngày chỉ một, hai cốc nhỏ sẽ cho cảm giác thoải mái, dễ chịu, trị được chứng đau lưng, nhức mỏi, giúp cho quá trình tiêu hóa tốt hơn, cơ thể khỏe mạnh, cường tráng.

Tương truyền, từ nhiều thế kỷ trước, những người dân nghèo ờ gò Cù Lâm, thôn Bàu Ðá, xã Nhơn Lộc, huyện An Nhơn đã sử dụng nguồn nước ngầm rỉ ra từ bàu đá tại thôn Bàu Ðá , trong để nấu rượu làm tìm kế sinh nhai. Họ vô cùng ngạc nhiên khi những mẻ rượu được nấu từ nguồn nước này lại có một mùi hương rất đặc biệt. Rượu Bàu Đá có hương thơm phảng phất của rượu gạo, khi uống có vị ngót ở cổ. Rượu đi từ miệng xuống dạ dày có cảm giác nóng dần nhưng vẫn êm và dễ chịu. Rượu ở trong chai, khi lắc chai, rượu sẽ sủi tăm, số lượng tăm tăng lên khi lắc nhiều, tăm sẽ nổi dần đều và đóng trên bề mặt của rượu khi ngừng lắc.

Thành phần của rượu Bàu Đá Bình Định:

  • Gạo lúa thơm
  • Men rượu ngon
  • Mạch nước ngầm tại làng Bàu Đá
  • Chưng cất theo phương pháp thủ công, gia truyền tại Làng Nghề Truyền Thống Rượu Bàu Đá
  • Không hương liệu hóa học, không chất bảo quản hay bất kì phụ gia công nghiệp nào khác.

Nồng độ rượu ở nhiệt độ phòng 20 độ C là 440, chênh lệch không quá 20. Như vậy, ở nhiệt độ môi trường bình thường nồng độ rượu sẽ khoảng 500, chênh lệch không quá 20.

Bảo quản: nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ cao.

Cội nguồn rượu Bàu Đá Bình Định

Ngày xưa, men theo hai bờ sông Kôn từ thượng nguồn xuôi về hạ bạn, có nhiều làng rượu ngon nổi tiếng, nhất là các làng: Vĩnh Phúc, Vĩnh Cửu, Tiên Thuận, Đồng Hào, Phú Lạc, Phú Mỹ, Vĩnh Lộc, An Vinh… thuộc Tây Sơn hạ đạo, dân gian thường gọi chung là rượu Tây Sơn. Thương hiệu rượu Bàu Đá của Bình Định nổi danh trong Nam, ngoài Bắc ngày nay cũng chính là dòng rượu Tây Sơn; cùng thừa hưởng chung dòng nước ngọt ngào của ngọn nguồn sông Kôn được ủ lạnh, lọc trong từ những hộc đá ngầm ở Vực Bà, Nước Miên, Nước Trinh, sông Kxôm, Hầm hô. Sở dĩ có tên là rượu Bàu Đá chính là vì một câu chuyện dân gian xảy ra tại xóm Tân Long.

Xóm có tên gọi Tân Long, (thôn Cù Lâm, xã Nhơn Lộc, huyện An Nhơn, tỉnh Bình Định), xưa nay chuyên nghề làm ruộng, tại xóm Tân Long có một cái bàu rộng khoảng 3 sào của ông xã Lựu, trong bàu có nhiều hòn đá to tự nhiên. Hàng năm, ông xã Lựu tổ chức một ngày giậy bàu vào mùa hè để mọi người bắt cá (sau này trở thành ngày hội bắt cá định kỳ ở cái bàu có đá xóm Tân Long). Kể từ đó, xóm này cũng được dân gian gọi là xóm Bàu Đá. Từ khi xóm Bàu Đá nấu rượu và phát triển kinh doanh nghề rượu, người ta lấy tên xóm Bàu Đá đặt cho tên rượu gọi là “ rượu Bàu Đá”.

Xóm rượu Bàu Đá ra đời muộn hơn so với các làng, xóm rượu trong vùng, đó là những năm 1947 – 1948, một số hộ gia đình: Ông Đinh Lý, Tám Cộng, Mười Mẫu, Ba Trương… mời ông Hương Lễ Nghè một nghệ nhân nổi tiếng nghề nấu rượu ở làng An Vinh, xã Bình An, huyện Bình Khê (nay là huyện Tây Sơn) tỉnh Bình Định sang dạy nghề nấu rượu, và cũng từ đây họ truyền nghề cho nhau, đến nay 40 hộ gia đình xóm Bàu Đá có đến 38 hộ chuyên nghề nấu rượu .

Hiện nay một số làng rượu truyền thống trong vùng Tây Sơn hạ đạo đã cải tiến nghề nấu rượu nhưng xóm rượu Bàu Đá này vẫn giữ nguyên công thức cổ truyền mà ông Hương Lễ Nghè đã dạy, từ việc chọn gạo; kỹ thuật nấu cơm; họ không dùng các loại men bột công nghiệp mà chọn loại men bánh dân gian, thường là men Trường Định (Bình Hòa), Bả Canh (Đập Đá). Tỷ lệ men và cơm, kỹ thuật ủ cơm rượu, đổ nước vào cơm rượu đã ủ phải lấy từ giếng bộng đất nung, hoặc giếng đá ong, không lấy nước giếng đất, giếng bêtông xi-măng. Họ không nấu nồi nhôm mà dùng nồi đồng, nắp đậy nồi bằng đất nung; cất rượu bằng ống tre… Từ đó đã cho ra loại rượu ngon có mùi thơm đặc biệt với “Thương hiệu” rượu Bàu Đá đã thay cho rượu Tây Sơn xưa. Nhưng cả vùng Tây Sơn hạ đạo có chung nước sông Kôn, những xóm làng rượu nào giữ gìn nghề nấu rượu theo công thức cổ truyền thì cũng có thể gọi là rượu Bàu Đá.

Nếu nói cách nấu rượu cầu kì thì cách thưởng lãm rượucũng cầu kỳ không kém. Rót rượu ra chén cũng có kiểu, có cách: Ve vòi giơ cao, rót dòng rượu nhỏ ra chén hạt mít sao cho có tiếng kêu róc rách, vun bọt nhưng rượu không được tràn ra miệng chén. Rượu trong bầu, chai, nậm phải rót ra bình gọi là ve vòi, cái ve vòi đựng rượu có câu đố dân gian rằng:

Thượng tiểu, hạ đa (Trên nhỏ,dưới to)
Tích thủy, phi thủy (Đựng nước nhưng không phải nước)
Thọ thai, bất thọ thai (Chửa nhưng không phải chửa)

Ngậm một ngụm rượu trong giây lát, uống xong ta thấy đọng lại vị ngọt thanh, mùi thơm khó tả…; Ai về Bình Định mà chưa được thưởng thức món chim mía Tây Sơn; chim se sẻ, nem chợ huyện Tuy Phước nhâm nhi với chén rượu Bàu Đá coi như chưa về Bình Định. Người Bình Định thiết đãi khách thập phương mọi miền bằng rượu Bàu Đá, khi tiễn khách cũng có vài lít rượu làm quà.

Rượu Bàu Đá thường được dùng trong những ngày giỗ chạp, lễ nghi, hội hè, đình đám, nhất là những ngày Tết cổ truyền. Con cháu nội ngoại về mừng tuổi ông, bà có chén rượu Bàu Đá đặt lên bàn thờ thắp nén hương thành kính ta thấy ấm cúng thiêng liêng…

Sưu tầm & tổng hợp